طرح دايرة المعارفهاى فلسفى براى نخستين بار با آثار ابن سينا ، بويژه كتاب شفا كه بر اساس علوم چهارگانهء منطق ، طبيعى ، رياضى و الهى تدوين يافته بود تثبيت شد ، النجاة و دانشنامهء علايى نيز بر اساس طرح چهارگانهء علوم نظرى نگارش يافت « 1 » و پس از وى نيز فلاسفهء بسيارى بر اساس طرح وى و نظرات او به تدوين آثار فلسفى پرداختند . ابو العباس فضل بن محمّد لوكرى ( يا لوگرى ) از نخستين حكمايى است كه در حوزهء تعليم شاگردان ابن سينا تربيت شده‌اند « 2 » . وى شاگرد بهمنيار و با واسطهء او شاگرد مكتب ابن سينا بوده است . لوكرى از فلاسفهء قرن پنجم و ابتداى قرن ششم است كه در « لوگر » ، دهى در خاور رود مرو بين پنج ديه و برگدز ( قرمين ) ، به دنيا آمد « 3 » . بيهقى گويد : « به وسيلهء ابو العباس علوم حكمت در خراسان انتشار يافت ، او به اجزاى علوم حكمت عالم بوده است ، و ديدهء وى در پيرى نابينا شد و او در ناحيهء مرو از خاندان جليل و از ارباب بيوتات بود . . . » « 4 » . در اتمام التتمه آمده است : « از بزرگترين اقران لوكرى در ميدان حكمت الخيامى ، ابن كوشك و الواسطى بوده‌اند ، ليكن هيچ يك به گرد او نرسيده‌اند » « 5 » . لوكرى با همكارى خيّام و عبد الرحمن خازنى و ميمون واسطى و ابو حاتم المظفر اسفزارى به دستور ملكشاه زيجى بپرداختند و در رمضان سال 471 ق آغاز فروردين را به آغاز حمل برند « 6 » . آثار لوكرى لوكرى علاوه بر تدريس و تحقيق ، رسائل و كتابهايى نيز بويژه در زمينهء حكمت و فلسفه تدوين كرد كه مهمترين آنها عبارت است از :

--> ( 1 ) . ژيوا وسل ، دايرة المعارفهاى فارسى ، تهران ، توس ، 1368 ، ص 17 . ( 2 ) . ذبيح اللّه صفا ، تاريخ ادبيات در ايران ، ج 2 ، تهران ، دانشگاه تهران ، 1336 ، ص 292 . ( 3 ) . عبد الحىّ حبيبى ، « چند تصحيح تاريخى » ، يادگار نامهء حبيب يغمايى ، زير نظر غلامحسين يوسفى ، محمّد ابراهيم باستانى پاريزى و ايرج افشار ، تهران : انتشارات فرهنگ ايران زمين ، 1365 ، ص 3 - 152 و على اكبر دهخدا ، لغت‌نامه ، ج 42 ، تهران ، انتشارات دانشگاه تهران ، 1330 ، ص 338 . ( 4 ) . ذبيح اللّه صفا ، همان ، ص 292 . ( 5 ) . ذبيح اللّه صفا ، همان ، ص 293 . ( 6 ) . محمّد تقى دانش‌پژوه ، فهرست كتابخانهء اهدايى آقاى سيّد محمّد مشكاة به كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، ج 3 ، تهران ، انتشارات دانشگاه تهران ، 1332 ، ص 162 .